Sunday, 20 July 2025, 14:05

I don’t know.

There is no way of knowing what it is, or what for.

That thought actually gives me creative energy, because something that is coming into being has no name yet, no form — so what is there to “know”?

When I understand myself, I can paint without much deliberation about whether I’m painting this way or that way; the thread arranges itself on its own, just as it should.

And if it should be otherwise? If it were to arrange itself differently, it would have a different expression, a different painterly body.

When it appears in reality, it receives its origin — a kind of creative DNA.

But how strange that sounds. How can I write that I don’t know what I’m doing?

Is it possible not to know what the hand with the brush is doing after twenty years of daily practice?

Thinking about it belongs to a different category.

So many times I have sat down to systematize and describe this whole creative process, but nothing comes of it.

I get tangled in descriptions of yet another day, and instead of a clear image I’m left with a bundle of thoughts.

It constantly slips away from words.

One day it seems that I finally know, but what am I to do when the next day I do something that contradicts what I was doing so intensely the day before?

Accept the process.

You never know what you will be nourished by, or from what “place” you will act.

Whether it will be digging yourself out of the background, or sowing on a clean field.

Perhaps a similar process is breathing, absorbing water, food, and sunlight, sleeping or looking, the growth of a plant, the rising of the wind.

It has no single face. It has as many faces as you are willing to approach it with. You come to know yourself through this process.

Beautiful weather — this day and this hour could last forever; let it always be Saturday, 20 June, 14:12. I don’t know what I’m doing, but I’ve been acting since morning.

Since morning I’ve been painting on a piece of canvas. Wet, stretched on the wall.

Later I lightly rinsed it with a garden hose and unfortunately it dissolved a bit differently than I wanted — but what can you do, apparently deep down I wanted exactly that: for some force to take my own color arrangement into its hands and intervene decisively.

There is nothing more wonderful than painting and washing a painting on the grass on a July Saturday, in sharp sunlight. Taking advantage of the situation, I watered the garden a little and our collection of potted plants, which seem to be cooking there, inside their ceramic shells.

Then I “tormented” another piece of large canvas spread out on the grass, roughly 3 by 3.5 meters, though it’s still unclear… Until it dries and is seen vertically, it’s hard to assess its size.

What is all this for?

I don’t know — it isn’t that obvious…

Two hornets flew into the studio and are striking my frame drum. I hear it again and again.

I think they want to fly into its black circular surface, like into a pipe leading to a passage to the other side of the present.

I feel something similar when I play it myself.

Eventually I managed to persuade the hornets to leave the studio. In my world this is a certain success, which will also influence the development of the paintings in a few minutes. Because everything matters.

Every movement, every minute, every glance, every breath. Literally everything I look at and everything I hear counts.

The weather is changing. The wind moves my small bell hanging on a tree a few meters from the studio.

I don’t yet know whether this sound feels close to me, or whether I prefer the pure, undisturbed rustle of leaves.

The rustle of leaves and the song of the wind work like balm. That’s why winters are so heavy — silent and lifeless. If it were possible, I would like to live inside that rustling of leaves. I record it constantly, but some unwanted sound always sneaks in. A loud engine, a plane in the distance, or my dog barking at a stick lying on the ground that refuses to fly away on its own.

I ate lunch listening to the leaves and the bell. It seems to me that the wind is speaking to me directly. It announces that it is coming.

Now I enter

I am

silence

I am no longer here.

The wind moves the curtain in the bedroom. I often lie there and observe the breath of the house: on the inhale it bends slightly toward the window; on the exhale the curtain bulges subtly, and I release the air with it, falling asleep this way. It works quite well.

While eating lunch, I was thinking about the sentence “I don’t know what I’m doing,” and it dawned on me that it isn’t true — that it’s just a mental shortcut.

Because I do know, since I know the process, I know its rules. But at the same time, it’s nothing special. It’s ordinary: when you devote yourself to an activity for most of your life, you know perfectly well the mechanisms and principles hidden within it.

The process of arriving at a painting is mysterious, often seems senseless, but everything here has its meaning, its place, and its proper time. If you want to find out something, you have to wait and observe carefully — and also take an active part in it.

I put these canvases into a small tub, pour something into it or not, soak them for a while, then wring them out, stretch them on the ground, and look.

Then I carry them into the studio, hang them up, paint something more — or not — and keep thinking all the time. Sometimes I deliberately open and activate several situations at once.

I often take breaks for tea.

I brew infusion after infusion, mix different kinds, add herbs or cloves, turmeric, and the like.

Breaks are good — I use them to rest, and I rest best while painting with ink on paper or with watercolors.

To quiet the mind, to slide down from the perceptible level whatever interferes there, to remove minor tensions, to drain seeping compositional ideas. I don’t want any more formal ideas — I’ve had constant ideas all my life. Now I’m developing a different way of arriving at a painting.

I want to feel my state of mind in the painting, for the painting to be like that rustle of leaves — to give a sense of harmony with reality, and at the same time insight into myself.

What I’m after is pure “painting without painting”: being in a world lit by the sun, aerated, humid, charged electrostatically and hormonally.

Painting in thought, portraying the processes taking place within me — simultaneously with the rustling leaves.

I don’t feel the need to express this too literally in words. I know it may seem a bit banal, but if so, then the wind and that little bell are banal too — and yet they are not. Wind in leaves is a kind of miracle of the world. Not realizing the power of that sound is a great loss.

It’s simple to describe — but it will probably take a long time. I hope it will be useful to someone.

Niedziela, 20 Lipca 2025 14:05

Nie wiem.

Nie sposób jest wiedzieć, co to jest i po co? 

Taka myśl dodaje mi nawet energii twórczej, ponieważ coś, co się rodzi, nie ma jeszcze nazwy ani kształtu, więc co tu jest do  “wiedzenia”? 

Kiedy rozumiem siebie, mogę malować bez „większego zastanawiania się, czy maluję tak, czy owak, wątek układa się samoistnie, tak jak powinien.

A jeśli powinien inaczej? Gdyby układał się inaczej, to miałby inny wyraz, odmienne ciało malarskie.

Kiedy to zjawia się w rzeczywistości to otrzymuje pochodzenie, swego rodzaju twórcze DNA.

Ale jak to brzmi dziwacznie. Jak mogę napisać, że nie wiem, co robię?

Czy można nie wiedzieć, co czyni ręka z pędzlem po 20 latach codziennej praktyki? 

Myślenie o tym jest w innych kategoriach.

*

Tyle razy siadałem, żeby to wszystko, ten twórczy proces, usystematyzować i opisać, ale nic z tego nie wychodzi. 

Zaplątuję się w opisy kolejnego dnia i zamiast klarownego obrazu mam zlepek przemyśleń. 

To nieustannie się wymyka słowom. 

Jednego dnia wydaje się, że już wiem, ale co począć, kiedy drugiego dnia robię coś, co zaprzecza temu, co robiłem tak intensywnie poprzedniego dnia. 

Zaakceptować ten proces. 

Nigdy nie wiesz, czym się odżywisz i z jakiego „miejsca” będziesz działać.

Czy będzie to wygrzebywanie się z tła, czy sianie na czystym polu.

Może podobnym procesem jest oddychanie, włchłanianie wody, pokarmu i słońca, spanie czy patrzenie, wzrastanie rośliny, narastanie wiatru. 

To nie ma jednego oblicza. Ma tyle twarzy, ile oddasz temu podejść. Poznasz siebie samego poprzez ten proces. 

Piękna pogoda, ten dzień i ta godzina mogłyaby trwać wiecznie, zawsze niech będzie sobota 20 czerwca godzina 14:12. Nie wiem, co robię, ale działam od rana.

Od rana malowałem na kawałku płótna. Mokrym, rozciągniętym na ścianie. Później to lekko zmyłem szlauchem ogrodowym i niestety rozmyło się trochę inaczej, niż chciałem, ale cóż poradzić, widocznie tego w głębi serca pragnąłem: żeby jakaś siła wzięła w swoje ręcę moje własne ustawienie kolorystyczne i w nie zdecydowanie zaingerowała. 

Nie ma nic wspanialszego, niż malowanie i zmywanie na trawie obrazu w lipcową sobotę, w ostrym słońcu. Korzystając z sytuacji podlałem trochę ogród i naszą kolekcję roślin w donicach, które chyba się tam gotują, w tych ceramicznych skorupach.

Potem „męczyłem” kolejny kawał dużego płótna rozpostartego na trawie, na oko pewnie 3 na 3,5 metra, ale jeszcze nie wiadomo… Póki nie wyschnie i się go nie zobaczy w pionie – trudno oszacować jego rozmiar. 

Po co to wszystko?

Nie wiem, to nie jest takie oczywiste…

Dwa szerszenie wpadły do studia i uderzają w mój bęben obręczowy. Słyszę to już któryś raz z rzędu. Myślę sobie, że chcą wlecieć w jego czarną okrągłą powierzchnię, jak w rurę prowadzącą do przejścia na inną stroną teraźniejszości. 

Mam podobnie, kiedy sam na nim gram.

W końcu jakoś udało się szerszenie namówić do opuszczenia pracowni. W moim świecie to jest pewien sukces, który wpłynie też na rozwój obrazów za kilkanaście minut. Bo wszystko jest ważne. 

Każdy ruch, każda minuta, każde spojrzenie, każdy oddech. Liczy się dosłownie wszystko, na co patrzę i co słyszę.

Pogoda się zmienia. Wiatr porusza moim malutkim dzwoneczkiem zawieszonym na drzewie kilka metrów od pracowni. Jeszcze nie wiem, czy ten dźwięk jest mi bliski, czy raczej wolę czysty, niezmącony szelest liści. 

Szelest liści i pieśń wiatru działają jak balsam. Dlatego zimy są takie ciężkie, bo ciche i bez życia. Jakby się dało, to chciałbym mieszkać w tym szeleście liści. Nieustannie go nagrywam, ale ciągle wkrada się w to jakiś nieproszony dźwięk. Hałaśliwy silnik, samolot w oddali, albo mój pies szczekający na leżący patyk, który nie chce sam polecieć.

Zjadłem lunch wsłuchując się w te liście i dzwoneczek. Wydaje mi się, że to wiatr przemawia do mnie bezpośrednio. Oznajmia, że przychodzi. 

Teraz wchodzę 

jestem

cisza 

już mnie nie ma. 

Wiatr porusza zasłoną w sypialni. Często leżę i obserwuję oddech domu, na wdechu się lekko wygina w stronę okna. Na wydechu zasłonka wybrzusza się subtelnie i ja wtedy razem z nią wypuszczam powietrze, usypiam się w ten sposób. Działa to całkiem nieźle.

Jedząc lunch, rozmyślałem o tym zdaniu, że „ “nie wiem, co robię” i doszło do mnie, że to nieprawda. Że to tylko taki skrót myślowy. 

Bo przecież ja wiem, ponieważ znam proces, znam jego reguły. Ale równocześnie to nic specjalnego. To jest zwyczajne – gdy poświęcasz się danej czynności przez większość życia, to wiesz doskonale, jakie są w niej poukrywane mechanizmy i zasady. 

Proces dochodzenia do obrazu jest tajemniczy, wydaje się często bez sensu, ale tu wszystko ma swoje znaczenie, miejsce i właściwy czas. Jeśli chcesz się czegoś dowiedzieć, to musisz  czekać i uważnie obserwować. No i jeszcze brać w tym czynny udział. 

Wsadzam te płótna w małą wanienkę, coś do niej wleję albo i nie, pomoczę chwilę, potem powykręcam, rozciągam na ziemi i patrzę. 

Potem zanoszę do studia, wieszam, coś domaluję, albo nie i nieustannie przy tym rozmyślam. Czasem specjalnie otwieram i uruchamiam kilka sytuacji jednocześnie. 

Robię sobie często przerwy na herbatę.

Co chwilę zaparzam kolejne napary, mieszam ich rodzaje, dodaję zioła albo goździki, kurkumę i temu podobne.

Przerwy są dobre, wykorzystuję je, żeby odpocząć, a najlepiej odpoczywam przy malowaniu tuszem po papierze, albo akwarelami.

Wyciszyć umysł, zsunąć z dostrzegalnego poziomu to, co tam przeszkadza, usunąć pomniejsze napięcia, wydrenować sączące się pomysły kompozycyjne. Nie chcę już kolejnych pomysłów plastycznych, całe życie mam nieustanne pomysły. Teraz rozwijam inny rodzaj dochodzenia do obrazu. 

Chcę poczuć swój stan umysłu w obrazie, żeby obraz był jak ten szelest liści, żeby dawał takie poczucie harmonii rzeczywistości, a równocześnie wgląd w siebie.

Chodzi mi o czyste „malowanie bez malowania”, przebywanie w świecie oświetlonym przez słońce, napowietrzonym, nawilżonym, naładowanym elektrostatycznie i hormonalnie. 

Malowanie w myślach, portretowanie procesów zachodzących we mnie – jednocześnie wraz z szeleszczącymi liśćmi. 

Nie mam potrzeby wyrażania tego słowami zbyt dosłownie. Wiem, że może wydawać się to trochę banalne, ale skoro tak,  – to znaczy, że wiatr i ten dzwoneczek też są banalne, a przecież nie są... Wiatr w liściach to swoisty cud świata. Nie zdawać sobie sprawy z mocy tego dźwięku to wielka strata. 

To jest takie proste do opisania, ale chyba zajmie dużo czasu. Mam nadzieję, że komuś to się przyda

.